قەڵەوترین پیاوی جیهان توانای جوڵەی نیە

دوای ئەوەی کێشی لە 368 کیلۆ تێپەڕی کرد، کیس مارتنی بەریتانی، نازناوی قەڵەوترین پیاوی جیهانی‌ وه‌رگرت‌.
مارتنی تەمەن 42 ساڵ، رۆژانە 8 لەفەی (هۆت دۆگ) دەخوات و بەهۆی قورسی كێشیەوە ناتوانێت لە جێگاکەیدا بجوڵێت و پێویستی بە 18 پزیشک هەیە کە چاودێری بکەن بە بەردەوامی.
كه‌سه‌ نزیكه‌كانی‌ مارتن باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن، لەماوەی 10 ساڵی رابوردودا نەتیوانیوە بەهیچ جۆرێک جوڵە بکات.
ئه‌وه‌شیان وتوه‌، كه‌ لە تەمەنی 16 ساڵیەوە ورده‌ ورده‌ قه‌ڵه‌و بوه‌و تا ئێستاش بەردەوام كێشی زیاد ده‌كات، سه‌رباری‌ ئه‌وه‌ش ناتوانێت دەستبەرداری زۆر خۆری‌ ببێت.
پێشتر مانوێل ئۆری مەکسیکی، نازناوی قەڵەوترین پیاوی جیهانی‌ هه‌بو کە کێشه‌كه‌ی 571 کیلۆگرامبوە و دواتر كێشی بۆ 197 کیلۆگرام کەم بوه‌وە.

زیاتر .....

نەوای هەولێر دوەم گەشتی خۆی بڵاودەکاتەوە

پاش ئەوەی گروپی موزیکی نەوای هەولێر، ئەلبومی گەشتێک بەناو گۆرانی و ئاوازە رەسەنەکانی کوردی بڵاوکردەوە، گروپەکە رایدەگەیەنێت لەمساڵدا بەرهەمێکی نوێ بڵاودەکەنەوە.
لە راگەیاندراوێکدا کە وێنەیەکی بۆ(سبەی) نێردراوە، سەنتەری نەوای هەولێر ئاماژەی بەوەداوە،  لە ئێستادا کۆتایی هاتوە بە کارکردن لە گەشتی دوەمی گروپەکە بە ناو ئاوازە رەسەنە کوردیەکاندا، کە چەندین تێکست و میلۆدی رەسەنی کوردی لە خۆگرتوە و گۆرانیەکان لە لایەن(فەرهەنگ غەفور و ئاڤان عوسمان)ەوە دەوترێنەوە.
سەنتەرەکە راشیگەیاندوە: لە ئێستادا کاری ڤیدیۆ کلیپی گەشتەکە لە قۆناغی کۆتایدایە، کە یوسف ستار وێنەی دەگرێت و کاری مۆنتاژ لە لایەن کاروان زامدار دەکرێت و هەڤاڵ حەمەد کاری دەرهێنانی بۆ کردوە.

زیاتر .....

جوانی لێوەکانت بپارێزە

گه‌وره‌كردنی لێوه‌كان به‌شێكی گرنگه‌ له‌جوانكاری لێوه‌كان، چه‌ندین رێگا هه‌یه‌ بۆ پڕكردنی لێو یاخود گه‌وره‌یی قه‌باره‌یی لێو.
بۆنموونه‌ ده‌رزی راسته‌خۆ و هه‌روه‌ها چه‌ندین ته‌نی بیانی و نه‌شته‌رگه‌ری، جوانكاری گه‌وره‌كردنی لێوه‌كان به‌ده‌رزی له‌ژێر به‌نجی خۆجێی ئه‌نجامده‌درێت، گه‌لێك مادده‌ی كیمایی به‌ده‌رزی راسته‌خۆ بۆ گه‌وره‌كردنی لێوه‌كان به‌كاردێت وه‌كو: رێستێلین و ئاتیكۆل ، كلاكۆجین …هتد.
چاندنی ته‌نی بیانی له‌نێو لێوه‌كاندا له‌ژێر به‌نجی خۆجێی له‌ماوه‌ی نزیكه‌ی (2) كاتژمێر ئه‌نجامده‌درێت. هه‌روه‌ها ته‌نی ده‌ستكردی وه‌كو گۆرتێكس یان چه‌وری و شانه‌ی تر بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ به‌كاردێن، توندی ئازاری ده‌گۆڕێت به‌پێی جۆری گه‌وره‌كردنی لێوه‌كه‌، بۆنموونه‌ چاندنی ته‌نی بیانی له‌نێو لێو ئازاری زیاتره‌ له‌ده‌رزی ڕاسته‌خۆ، پێویسته‌ ئه‌مه‌ش بزانرێت كه‌ هه‌رگیز گه‌وره‌كردنی لێوه‌كان هه‌میشه‌یی نییه‌، چونكه‌ ئه‌و ماددانه‌ی به‌كارده‌هێندرێت له‌لایه‌ن له‌شه‌وه‌ هه‌ڵده‌مژرێن

زیاتر .....

(زۆپای دار)ی لە ئۆتۆمۆبیڵەکەیدا داناوە

هاوڵاتیەکی‌ وڵاتی‌ سویسرا بەناوی (باسکاڵ برۆکۆب)، لە داهێنانێکی نوێدا، لەبری گەرمکەرەوەی ئۆتۆمۆبێلەکەی، (زۆپای دار)ی لە ناو ئۆتۆمبێلەکەیدا جێگیرکردوە.
ئەو ئۆتۆمۆبێلەی زۆپا دارەکەی تێدا جێگیرکردوە، (ڤاڵڤۆ)ی مۆدێل 1990یە و لەلایەن لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانیشه‌وه‌ مۆڵه‌تی‌ دانانی‌ ئه‌و زۆپا به‌ برۆكۆب دراوه‌.

زیاتر .....

بەبێ گرتەی Start مایکرۆسۆفت ویندۆزی ٨ بڵاودەکاتەوە

بڕیارە کۆمپانیای مایکرۆسۆفتی ئەمەریکی، سیستیمی   بەکارهێنانی ویندۆز ٨ بەبێ گرتەی ستارت بەرهەم بهێنێت.

پۆل سۆرس، کە یەکێکە لە بەرهەمهێنەرەکانی ویندۆزی ٨ ئاشکرایکرد، گرتەی ستارت کە دەکەوێتە دەستە چەپی سەرجەم ویندۆزەکانی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت، نامێنێت و سەرجەم پرۆگرامەکانیش گۆڕانکارییان بەسەردادێت.
ناوبراو رونیشیکردەوە، لەساڵی ١٩٩٥ەوە تائێستا، گۆڕانکارییەکی ئەوتۆ لەسەر شاشەی ویندۆز نەکراوە و تائێستاش کاریان پێ دەکرێت.
چاوەڕواندەکرێت، وەشانی ویندۆزی ٨ لای بەکارهێنەرانی کاردانەوەی گەورەی لێبکەوێتەوە و داهاتێکی زۆریشی بۆ کۆمپانیای ناوبراو هەبێت.

زیاتر .....

منداڵێکی تەمەن 3 ساڵ، منداڵیك له‌ گه‌ده‌یدا بو

پزیشکەکانی وڵاتی پیرۆ توانیان منداڵێک لە گه‌ده‌ی‌ منداڵێکی تەمەن 3 ساڵەدا ده‌ربهێنن.
ئه‌و پزیشكه‌ی‌ نه‌شته‌رگه‌ریه‌كه‌ی‌ ئه‌نجامداوه‌، ئاماژەی بەوەداوە، كه‌ پێکهاتەی منداڵەکە بەشێوه‌ی نیمچەیی بوە و مێشک و سییەکان و ریخۆڵەی‌ هێشتا گەشەیان نەکردوە و تەنها چاو و هەندێک ئێسکی‌ ده‌ركه‌وتوه‌.
پزیشكه‌كه‌ ئاماژه‌ی به‌وه‌شداوه‌، كه‌ لە 500 هەزار حاڵه‌تی‌ منداڵبون، حاڵه‌تێكی‌ له‌و شێوه‌یه‌ روده‌دات.
ئه‌وه‌شی وتوه‌، كه‌ کێشی منداڵه‌كه‌، زیاتر لە یەک کیلۆگرام بوە و درێژییەکەشی 25 سانتیمەتربوە.

زیاتر .....

بەهۆی زۆری دانیشتوانی زەویەوە، گەنجێک دایک و خوشکێکی کوشت

ئاژانسەکانی هەواڵی چین بڵاویانکرده‌وە، گەنجێکی تەمەن 15 ساڵ له‌ هۆنگ كۆنگ دوای ئەوەی دایک و خوشکیکی خۆی بەبیانوی زۆربونی دانیشتوانی زەوییه‌وه‌ کوشتوە، لە ئێستادا لە یەکێک لە نەخۆشخانە دەرونییەکانی ئەو وڵاتە بەندکراوە.
رۆژنامەی (ساوس چاینا مورنینگ پۆست)ی چینی ئاشكرایكرد، (کان کا لیۆنگ)ی تەمەن 15 ساڵ دایک و خوشکەکەی خۆی بە (شمشێر) کوشتوە و دواتریش لە لیکۆڵینەوەدا ئاماژەی بەوەکردوە، بەهۆی زۆری دانیشتوانی زەویەوە ئه‌و كاره‌ی‌ ئه‌نجامداوه‌.
ئه‌و گه‌نجه‌ باسیله‌وه‌شكردوه‌، کەمبونەوەی دو کەس لە دانیشتوانی جیهان، ژینگەیەکی باشتر دروست دەکات.
بەپێی راپۆرتە پزیشکییەکانیش، ئەو گەنجە باری دەرونی تەواو نەبوە و لە ئێستاشدا لە یەکێک لە نەخۆشخانە دەرونییەکانی وڵاتی چین بەندکراوە.

زیاتر .....

تا ساڵی 2030، شێرپەنجە بەرێژەی 45% رو لەزیادبون دەکات

رێژەی توشبوانی نەخۆشییەکانی شێرپەنجە لە جیهاندا بەشێوەیەکی بەرچاو روی لە زیادبون کردوەو رێکخراوی تەندروستی جیهانیش داوا لە حکومەتی وڵاتانی جیهان دەکات، هاوکاری بکەن بۆ بەرنامەی نیشتیمانی لەپێناو به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی هۆشیاری هاوڵاتیان و کەمکردنەوەی مەترسییەکانی ئەو نەخۆشییە.
رێکخراوی تەندروستی جیهانی لە راپۆرتێکیدا رایگەیاندوە، بە هاتنی ساڵی 2030 رێژەی توشبوانی نەخۆشی شێرپەنجە لە جیهاندا دەگاتە 21.4 ملیۆن کەس، ئەو رێژەیەش زۆر زیاترە بە بەراورد لەگەڵ ساڵی 2008، کە تەنها 12.7 ملیۆن توشبو لە جیهاندا هەبوە، کە لەو رێژەیەش 7.6 ملیۆن توشبو گیانیان لەدەستداوە.
بەپێی راپۆرتەکە، لە ئێستاشدا شێرپەنجەی قۆڵۆن و سی و گەدە هۆکاری سەرەکی مردنەکانن لە جیهاندا، هەروەک ئاماژەی بەوەشدا، دەتوانرێت لە رێگەی گۆڕینی شێوازی ژیان و پەیڕەوکردنی رێنماییە تەندروستییەکان، رێژەی 30%ی ئەو مردنانەی بەهۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە تۆمار دەکرێت، چارەسەر بکرێت.

زیاتر .....

ئامێرک لە 30 خولەکدا نەخۆشی دەستنیشان دەکات

دو پرۆفیسۆری زانکۆی (کۆرنێڵ) لە ئەمەریکا توانیان پەرە بە ئامێریکی پزیشکی بدەن، کە لەتوانايدایە نەخۆشییەکانی سیل و مەلاریا و ئایدز لەماوەی 30 خولەکدا دەستنیشان بکات.
ئەو ئامێرە بە هاوکارێکی گرنگی پزیشکەکان دادەنرێت بەتایبەت بۆ وڵاتانی تازە پێگەیشتو، ئەوەش دەبێتة هۆی کەمکرنەوەی زۆر کاری رۆتینی، لەوانە ناردنی نمونەی نەخۆشەکە بۆ پشکنین و دواتر گەرِانەوەی ئەنجامی پشکنینەکان، کە ماوەی چەند رۆژێک دەخایەنێت.
ئەو ئامێرەش لەرێگەی وەرگرتنی ترشەڵۆکی ناوەکی ئەو کەسە DNA دەتوانێت لە ماوەی 30 خولەکدا شیکاری داتاکانی بکات، هەروەک تێچوی ئاميَرةكة کەمە و لە سەرجەم وڵاتەکاندا دەتوانرێت سودی لی ببينرێت.

زیاتر .....

پیاوێک بێ لێدانی دڵ دەژی

دوو پزیشکی ئەمریکی دڵێکی دەستکردبۆ پیاوێکی تەمەن (٥٥) ساڵ دادەنێن و رێیپێدەدە بە بێ لێدانی دڵ بژی. 

لێدانی دڵ بەشێوەی گشتی نیشانەی ژیانە. بەڵام دوو دکتۆری ئەمریکی لە دامەزراوەیەکی پزیشکی تەکساس دا سەلماندیان دڵی بێ ترپەو نەخۆشی بێ "نبض" يش راستیەکی زانستی و ئاییندەی نەشتەرگەریی دڵە.

ھەردوو پزیشک "بیلی کوھن" و "بادفرازیر" لە مانگی مارسی ساڵی رابردوودا، لە کاتێکدا دڵی "کرگ لویس" ی تەمەن (٥٥) ساڵ یان دەرھێناو دەرفەتی ئەوەیان پێدا ماوەی مانگێک بە ئامێرێک بژی کە بە بەردەوامی کاریدەکرد کە لە راستی دا دڵێکی دەستکردی بێ ترپە بوو. 

کرگ لویس کە بەدەست ئازارێکی توندی دڵەوە دەیناڵاند، پزیشکەکان لەو بڕوایەدابوون کە بەبێ ھەوڵدانێکی پێویست ١٢ سەعاتی تر کۆتایی بە ژیانی ئەو پیاوە دێت.

بەپێی راپۆرتێکی دەیلی میل، ئەو دڵە کە نموونەی تێستی ھەشت ساڵ توێژینەوە بوو پێشتریش لەسەر نزیکەی ٥٠ گوێرەکە تاقیکرابووەوە، دڵەکە لە دوو پەمپی پاڵێوەر (centrifuge) پێکھاتووە کە سوورى خوێن بە بێ وەستان رێکدەخات. تەنانەت ئەگەر سەماعەی پزیشکییش لەسەر سنگی کەسەکە دابنرێت ھەست بە ھیچ ترپەو لێدانێک ناکرێت. 
ئەویش بەھۆی ئەوەی کە دڵەكه بە میکانیزمێکی زۆر سادە دروستکراوەو دەتوانێت بۆ ماوەیەکی درێژو بێ کێشە کاربکات. 

زیاتر .....