Blogroll

منداڵێکی تەمەن 3 ساڵ، منداڵیك له‌ گه‌ده‌یدا بو

پزیشکەکانی وڵاتی پیرۆ توانیان منداڵێک لە گه‌ده‌ی‌ منداڵێکی تەمەن 3 ساڵەدا ده‌ربهێنن.

بەهۆی زۆری دانیشتوانی زەویەوە، گەنجێک دایک و خوشکێکی کوشت

ئاژانسەکانی هەواڵی چین بڵاویانکرده‌وە، گەنجێکی تەمەن 15 ساڵ له‌ هۆنگ كۆنگ دوای ئەوەی دایک و خوشکیکی خۆی بەبیانوی زۆربونی دانیشتوانی زەوییه‌وه‌ کوشتوە

تا ساڵی 2030، شێرپەنجە بەرێژەی 45% رو لەزیادبون دەکات

ڕێژەی توشبوانی نەخۆشییەکانی شێرپەنجە لە جیهاندا بەشێوەیەکی بەرچاو روی لە زیادبون کردوەو رێکخراوی تەندروستی جیهانیش داوا لە حکومەتی وڵاتانی جیهان دەکات

ئامێرک لە 30 خولەکدا نەخۆشی دەستنیشان دەکات

دوو پرۆفیسۆری زانکۆی (کۆرنێڵ) لە ئەمەریکا توانیان پەرە بە ئامێریکی پزیشکی بدەن، کە لەتوانايدایە نەخۆشییەکانی سیل و مەلاریا و ئایدز لەماوەی 30 خولەکدا دەستنیشان بکات

پیاوێک بێ لێدانی دڵ دەژی

دوو پزیشکی ئەمریکی دڵێکی دەستکردبۆ پیاوێکی تەمەن (٥٥) ساڵ دادەنێن و رێیپێدەدە بە بێ لێدانی دڵ بژی. لێدانی دڵ بەشێوەی گشتی نیشانەی ژیانە.

13 Apr 2012

پیاوێكی به‌ریتانی 600 منداڵی‌ هه‌یه‌


رۆژنامه‌ی‌ ده‌یلی‌ ته‌له‌گرافی به‌ریتانی، ئه‌مڕۆ دوشه‌ممه‌ له‌ هه‌واڵێكدا ئه‌وه‌ی‌ بڵاوكردوه‌ته‌وه،‌ كه‌ پێده‌چێت پزیشكێكی به‌ریتانی باوكی بایه‌لۆژی‌ 600 منداڵ بێت، به‌هۆی‌ به‌كارهێنانی‌ تۆوی‌ خۆی‌ له‌ عه‌یاده‌كه‌یدا بۆ پیتاندن.
رۆژنامه‌كه‌ باسی له‌وه‌كردوه‌، ئه‌و پزیشكه‌ ناوی‌ برتۆڵد ویزنه‌ر بوه‌و له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌یدا عه‌یاده‌یه‌كی پیتاندنیان له‌ له‌نده‌ن دروستكردوه‌ له‌ چله‌كانداو یارمه‌تی‌ 1500 ژنیان داوه‌ بۆ سكپڕبون.
له‌ كاتی‌ خۆیدا بۆچون وابوه‌ ئه‌و عه‌یاده‌یه‌ تۆی‌ ژماره‌یه‌ك پیاوی‌ خۆبه‌خشی زیره‌ك به‌كاربێنێت، به‌ڵام له‌ ئێستادا ئه‌وه‌ ده‌ركه‌وتوه‌ كه‌ نزیكه‌ی‌ 600 منداڵی‌ ئه‌و ژنانه‌ی‌ له‌ عه‌یاده‌كه‌یدا سكیان پڕبوه‌، له‌ تۆی‌ ویزنه‌ر بون.
رۆژنامه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌داوه‌ كه‌ ئه‌و كاره‌ له‌ ئێستادا له‌ روی‌ یاساییه‌وه‌ قه‌ده‌غه‌یه‌، به‌ڵام له‌وكاته‌دا نه‌زانراوه‌ ویزنه‌ر بۆخۆی‌ زۆربه‌ی‌ تۆوه‌كانی‌ دابین كردوه‌.
ده‌یلی‌ ته‌له‌گراف ئه‌وه‌شی رونكردوه‌ته‌وه،‌ كه‌ ته‌نها خۆبه‌خشێك ناتوانێت له‌ دروستكردنی‌ چه‌ند منداڵێكدا به‌شداربێت، به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ پێده‌چێت ئه‌و منداڵانه‌ نائاگا به‌ یه‌ك بگه‌ن و خێزان پێكبێنن، دواتر منداڵه‌كانیان روبه‌ڕوی‌ مه‌ترسی بۆماوه‌یی ببنه‌وه‌.

زۆربەی ژنانی عەرەب کارناکەن

لە راپرسیەکدا کە دامەزراوەی گالوبی ئەمەریکی ئەنجامیداوە، دەردەکەوێت کە ژنانی عەرەب  پێشکەوتون، بەڵام هێشتا لە روی پێشکەوتنەوە کەمینەن و لە پەراوێزدان.
دامەزراوەکە راپرسی لە ناو ٧ هەزار و ٦٧٠  هاوڵاتی ٢٢ دەوڵەتی عەرەبیدا ئەنجامداوە و دەرکەوتوە، لە سێ ژنی عەرەب تەنها یەک ژنیان کاردەکات، کە لە تەمەنی ٢٣ بۆ ٢٩ ساڵیدان، بەڵام  لە ١٠ پیاوی ئەو وڵاتانەدا هەشت پیاویان کاردەکەن، ئەوەش جیاوازیەکی گەورە دەردەخات لە نێوان توانای ژنان و پیاوانی ئەو وڵاتانەدا.
لە بواری خوێندنیشدا،  ١٦%ی ژنانی ئەو وڵاتانە خاوەنی بڕوانامەن، بەڵام ٢٢%ی پیاوان بڕوانامەیان هەیە.
بانکی نێودەوڵەتیش پێیوایە، رێژەی ژنانی ئیشکەر لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفەریقادا، لە نزموترین ئاستدایە.

20 هه‌زار پیاو له‌ به‌ریتانیا سكیان پڕه‌

ئامارێكی‌ پزیشكی له‌ به‌ریتانیا ئه‌وه‌ی‌ ئاشكراكردوه،‌ كه‌ 20 هه‌زار پیاو له‌ به‌ریتانیا سكیان پڕه‌و 17 هه‌زاری‌ تریش داوایانكردوه‌ خزمه‌تگوزاریه‌كانی‌ منداڵبونیان بۆ دابین بكرێت، 8 پیاویش به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام سه‌ردانی‌ پزیشكه‌كانی ژنان ده‌كه‌ن.
رۆژنامه‌ی‌ ده‌یلی‌ مه‌یلی‌ به‌ریتانی باسی له‌وه‌كردوه، كه‌ ئه‌و ئاماره‌ ده‌زگای‌ خزمه‌تگوزاریه‌ ته‌ندروستیه‌ نیشتمانیه‌كان بڵاویكردوه‌ته‌وه‌و ئه‌وه‌ی‌ تێدا ده‌ركه‌وتوه‌، كه‌ 20 هه‌زار پیاو له‌ نێوان ساڵانی 2009 بۆ 2010 داوایانكردوه‌ خزمه‌تگوزاره‌یه‌كانی‌ منداڵبونیان بۆ دابینبكرێت.
له‌ ئاماره‌كه‌دا ئه‌وه‌ی‌ جێی‌ گرنگیپێدانه‌ ئه‌وه‌یه، كه‌ 17 هه‌زار پیاو له‌و ژماره‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ئاشكرا داوای ئه‌و خزمه‌تگوزاریانه‌یان كردوه‌ كه‌ بۆ ژنه‌ سكپڕه‌كان دابینكراون، هاوكات 8 هه‌زاری‌ تریش سه‌ردانی‌ پزیشكه‌ پسپۆڕه‌كانی‌ ژنان و منداڵبونیان كردوه‌.
سه‌رباری‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ندێك له‌ به‌ریتانیا گومانیان له‌ راستی‌ و دروستی‌ ئه‌و ژمارانه‌ هه‌یه‌، به‌ڵام چاودێرانی ئه‌و بابه‌ته‌ پێیانوایه‌، حاڵه‌ته‌كه‌ وه‌ك دیارده‌یه‌كی نامۆیان لێهاتوه‌و پێویستی‌ به‌وه‌ هه‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌كی باش لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر بكرێت، ئه‌گه‌ر ژماره‌ی‌ ئه‌و پیاوانه‌ش له‌وه‌ كه‌متر بن.

سه‌رزله‌كان هاوڕێیان زۆره‌

لێكۆڵه‌ره‌وه‌كان له‌ زانكۆی‌ (ئۆكسفۆرد) ئاشكرايانكردوه‌، ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ قه‌باره‌ی‌ مێشكیان گه‌وره‌یه‌ هاوڕێی‌ زۆریشیان هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێ‌ په‌یوه‌ندیه‌كی‌ پته‌ و هه‌یه‌ له‌ نێوان قه‌باره‌ی‌ مێشك و ژماره‌ی‌ هاوڕێی‌ كه‌سه‌كاندا، به‌ڵام ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌ ناگرێته‌وه‌، كه‌ له‌ڕێگه‌ی‌ ئينته‌رنێت ( فه‌یسبوك و تویته‌ره‌وه‌ ) دروست ده‌بێت.
پڕۆفیسۆر روبن دنبار، له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كدا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك كه‌س، ئه‌وه‌ی‌ بۆ ده‌ركه‌وتوه‌ كه ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ خاوه‌ن هاوڕێی‌ زۆرن، توانای‌ لێهاتويي‌ مێشكیان زیاتره‌ و مێشكیان گه‌وره‌تره‌، به‌ڵام شوێنی‌ جوگرافیا و كات و ڕه‌گه‌ز و تێكه‌ڵ بونیش كاریگه‌ریان له‌سه‌ر ژماره‌ی‌ هاوڕێی مرۆڤ هه‌یه‌.
ئه‌و توێژینه‌وه‌یه‌ له‌سه‌ر قه‌باره‌ی‌ توێكڵی‌ به‌شی‌ مۆخی40 كه‌س ئه‌نجامدراوه‌و شیكردنه‌وه‌یان بۆ كراوه‌.

چا و تو ده‌بنه‌ هۆی‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ توشبونی‌ پیاوان به‌ ئیفلیجی‌

له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كی‌ نوێی‌ پزیشكیدا ده‌ركه‌وتوه‌ خواردنی‌ ئه‌و خۆراكانه‌ی‌ ده‌وڵه‌مه‌ندن به‌ ماده‌ی‌ (فلافونوید) كه‌ له‌ (چا)و (تو) دا هه‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رده‌وام یارمه‌تی‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ توشبون به‌ نه‌خۆشی‌ ئیفلیجی‌ ده‌ده‌ن به‌ڕێژه‌ی‌ (40%). 
لێكۆڵه‌ره‌وه‌كان له‌ زانكۆی‌ (هارڤه‌رد)ی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ ئه‌وه‌یان ئاشكراكردوه‌ ماده‌ی‌ (فلافونوید) رۆڵێكی به‌رچاو ده‌گێڕێت له‌سه‌ر ته‌ندروستی‌ پیاوان له‌چاو ئافره‌تاندا.
ئه‌و توێژینه‌وه‌یه‌، كه‌ له‌سه‌ر (50) هه‌زار پیاو ئه‌نجامدراوه‌ ده‌ركه‌وتوه‌ ئه‌وپیاوانه‌ی‌ گرنگی‌ ده‌ده‌ن به‌خواردنی‌ (چا) و (تو) و (پرته‌قاڵ) و (سێو) له‌ خواردنی‌ رۆژانه‌یاندا، كه‌ دژه‌ ئۆكسید و فلافونویدیان تێدایه‌ كه‌متر توشی‌ ئیفلیجی‌ ده‌بنه‌وه‌ وه‌ك له‌و پیاوانه‌ی‌ ئه‌و خۆراكانه‌ ناخۆن.




خواردنی ماسی منداڵ لە تەنگەنەفەسی دەپارێزێت

له‌نوێترین توێژینه‌وه‌ی‌ پزیشكیدا ده‌ركه‌وتوە ئه‌و منداڵانه‌ی‌ پێش ته‌مه‌نی‌ نۆ مانگی‌ ماسیان ده‌درێتێ،‌ كه‌مترین جار توشی‌ ته‌نگه‌ نه‌فه‌سی‌ ده‌بنه‌وه له‌كاتی‌ چونه‌ قوتابخانه‌دا، لە چاو ئەو منداڵانەی پێش ئه‌و ته‌مه‌نه‌ ماسی‌ ناخۆن.
 توێژه‌ره‌كان له‌ زانكۆی‌ (جوتنبرگ) له‌ سوید توێژینه‌وه‌یه‌كیان لە سەر ٤ هەزار و ١٧١ کەس،  كه‌منداڵه‌كانیان له‌ ته‌مه‌نه‌كانی ٦ مانگی و یەک ساڵی و ٤ ساڵیدایە، ‌پاشان به‌راوردیان كرد له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌، كه‌ منداڵه‌كانیان توشی‌ ته‌نگه‌نه‌فه‌سی‌ بون و ده‌رمانی‌ ره‌بۆیان وه‌رگرتوه،‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆیان ده‌ركه‌وتوه‌ ئه‌و منداڵانەی‌ پێش ته‌مه‌نی‌ ٩ مانگی‌ ماسیان ده‌درێتێ،‌ كه‌متر توشی‌ ته‌نگه‌ نه‌فه‌سی‌ بون، وه‌ك له‌ مناڵه‌كانی‌ تر له‌ ته‌مه‌نی‌ ٤ساڵدا، هه‌ر له‌وتوێژینه‌وه‌یه‌دا ده‌ركه‌وتوه‌ خواردنی‌ ماسی‌ سه‌له‌مون و سپی‌، منداڵ ده‌پارێزێت له‌ نه‌خۆشیه‌كانی‌ ئه‌كزیماو نه‌خۆشیه‌كانی‌ هه‌ستیاری‌ 
لوت له‌كاتی‌ چونه‌ قوتابخانه‌دا.


سبه‌ى
رۆشنا علی‌

بزمارێکی 10 سانتیمەتری لە دڵیدابو

هاوڵاتیەکی ئەمەریکی، بەناوی (دینس هاینس) بزمارێکی 10 سانتیمەتری دەچێت بە دڵیدا و دوا ئەنجامدانی نەشتەرگەری لە مردن رزگار کرا.
ئەو هاوڵاتیە، تەمەنی 52 ساڵە و دانیشتوی ویلایەتی نیوجێرسی ئەمەریکایە و دوای ئەوەی هەوڵیداوە ئامێری داکوتینی بزمار پاک بکاتەوە، بەهەڵە یەکێک لەو بزمارانە کە درێژییەکەی 10 سانتیمەترە دەچێت بە دڵیدا و بەوهۆیەشەوە لە هۆش خۆی دەچێت، دواتریش لەرێگەی فڕۆکەی فریاکەوتنەوە رەوانەی نەخۆشخانە دەکرێت و نەشتەرگەری بەپەلەی بۆ ئەنجامدەدرێت و لەمردن رزگار دەکرێت.
بەپێی راپۆرتی پزیشکەکانیش، بزمارەکە بەشێوەیەکی راستەوخۆ چوەتە ناو دڵی و بەو هۆیەشەوە رۆشتنی خوێن بۆ دڵی وەستاوە و دواتر، لەرێگەی نەشتەرگەرییەوە بزمارەکە دەرهێنراوە.

زۆر خواردنی‌ مۆز خه‌ونه‌كانت بیرده‌هێنێته‌وه‌


ئه‌گه‌ر له‌و كه‌سانه‌ی‌ كه‌ خه‌ونه‌كانت بیرده‌چێته‌وه‌ و
لێت تێكه‌ڵ ده‌بێت باشترین ڕێگه‌ له‌به‌رده‌متدا زۆر خواردنی‌ مۆزه‌. رۆژنامه‌ی‌ (ده‌یلی‌ مه‌یل)ی‌ بریتانی‌ بڵاویكردۆته‌وه‌ توێژه‌رانی‌ گروپی‌ مایۆ كلینیك له‌ ئه‌مریكا به‌ توێژینه‌وه‌ به‌راییه‌كانیان دۆزیيانه‌وه‌ كه‌ خواردنی‌ ڤیتامین (بی 6) كه‌ له‌ مۆزدا هه‌یه‌ توانای‌ له‌ڕاده‌به‌ده‌رت پێده‌دات بۆئه‌وه‌ی‌ له‌گه‌ڵ به‌یانیدا ته‌واوی‌ رووداوه‌كانی‌ خه‌وه‌كانت بیربێته‌وه‌